owiesno ruiny zamkuZamek w Owieśnie stanowi w skali Śląska wyjątkowe założenie, ze względu na regularny plan koła. Pomimo wielu przebudów, do ostatniej wojny mógł zachwycać niezwykłą sylwetką. Niestety w latach 80-tych XX w. bezpański wówczas zamek uległ całkowitej dewastacji - dziś pozbawione dachów ruiny nie wyglądają już tak efektownie.

  • GPS: 50°38'56.91"N, 16°41'9.25"E
  • Galeria zdjęć zamku
  • Stan: dobry
  • Dostępność: można obejść dookoła
  • Atrakcyjność: 3/5

Początki zamku są słabo znane. Według bardzo wątpliwej tradycji, już na początku XIII w. miał tu powstać zameczek, zbudowany przez templariuszy. Obok istniejącego zamku zachowało się grodzisko, a podobno jeszcze w połowie XIX w. były na nim widoczne ślady murowanych fundamentów, uważanych przez zwolenników tej wersji za pozostałości placówki zakonnej. O ile taka istniała, to nie dłużej niż do 1260 r. kiedy dziesięciny z Owiesna nadano cystersom kamienieckim. Według innej hipotezy, Owiesno mogło stanowić pierwotną siedzibę możnego rodu Pogorzelów, w XIII i XIV w. jednego z najbardziej wpływowych na Śląsku. Pierwszym znanym członkiem rodu, wymienionym jako "pan z Owiesna" (1290 r.) jest Jarosław
(występujący w latach 1269 - 1300), kasztelan Barda (1283 r.). Związek Owiesna z Pogorzelami (później piszącymi się von Pogarell, von Pogrell) był bardzo trwały - wieś i zamek należały do nich aż do II połowy XVI w. i stanowiły ich gniazdo rodowe. W 1320 r. Jerzy i Zygmunt von Pogrell sprzedali część majątków związanych z Piławą Górną; w związku z tą transakcją pojawiła się pierwsza wzmianka mówiąca wprost o majątku rycerskim w Owieśnie. Około połowy XIV w. w pobliżu opuszczonego starszego założenia obronnego zbudowano nowy, murowany zamek z kamienia. Otaczał go mur obronny na planie niemal idealnego koła o średnicy 30 metrów oraz fosa wodna. W części południowo-zachodniej wznosiła się wieża na planie koła, ustawiona na linii muru i występująca na zewnątrz obwodu, mogąca pełnić aktywną rolę w obronie. W późniejszym okresie na jej miejscu wzniesiono nową wieżę, w dolnej części kwadratową, a w górnej ośmiokątną. Budynek lub budynki mieszkalne przylegały do wewnętrznej strony muru, ale nie wiadomo nic o ich bliższej lokalizacji i formie. Niejasne jest też usytuowanie bramy: zapewne znajdowała się w miejscu jednego z dwóch istniejących dzisiaj wejść, od południa i północy. Fundatora zamku nie da się ustalić. Być może, był nim Jarosław von Habendorf (z rodu Pogorzelów), wzmiankowany w 1338 r. Późniejszy posiadacz, Jan, sprzedał w 1541 r. część dóbr w Owieśnie panu von Bock. Jeszcze w 1558 r. jako posiadacz dóbr rodowych w Owieśnie występuje Jerzy von Pogrell, sędzia dworski w Dzierżoniowie, ale wkrótce całość majątku znalazła się w rękach von Bocków. W pierwszej połowie XVII w. prawdopodobnie z inicjatywy Zygmunta von Bock, dokonano pierwszej znaczącej przebudowy zamku (zachowała się mocno uszkodzona marmurowa płyta z herbem jego i jego żony Jadwigi z domu Waldim, powtórnie wmurowana nad głównym wejściem). Rozbudowano wówczas budynki mieszkalne, przebudowano wieżę (która uzyskała wysokość ok. 60 metrów). Zamek zachował charakter obronny - w zewnętrznym trakcie umieszczono w regularnych odstępach trzy ryzality, mogące służyć do prowadzenia ognia bocznego, całość otoczono niskim murem zewnętrznym ze strzelnicami dla broni palnej. Stanowiska ogniowe mieściły się w kazamatach i wyposażone były w szczelinowe otwory wentylacyjne nad strzelnicami. Strzelnice kluczowe znajdowały się również w wieży - w górnej części ośmiobocznego segmentu. Do 1679 r. Owiesno
należało do hrabiego Augusta z linii Piastów legnicko-brzeskich (stryja ostatniego księcia piastowskiego, Jerzego Wilhelma), a potem stało się kolejno własnością von Nimptschów, rodziny von der Heyde i Seidlitzów (do 1945 r.) W 1879 r. tutejsze dobra uzyskały rangę majoratu. Od czasu budowy średniowiecznego zamku trzykrotnie dokonano znaczących przebudów. O pierwszej już wspomniano. Druga przeprowadzona została w etapach w I połowie XVIII w. polegała na podwyższeniu budynków mieszkalnych do jednakowej wysokości trzech kondygnacji, elewacje i wnętrza zyskały wtedy cechy baroku. W latach 1879 - 1885 przeprowadzono remont i kolejną przebudowę, m.in. nadbudowano wieżę. Ponownie zmieniono układ pomieszczeń, pozbawiając je zabytkowego  wystroju. Po wojnie pozbawiony użytkownika zamek szybko niszczał, w 1964 r. runęła wieża. Dopiero w 2001 r. nabycie obiektu przez Fundację Zamek Chudów przyniosło pozytywne efekty. Na zamku przeprowadzono dotąd najpilniejsze prace zabezpieczające przed dalszą dewastacją - zamknięcie dostępu, usunięcie  roślinności, odgruzowanie. Do zamku przylega zaniedbany, choć nadal bardzo malowniczy 9 hektarowy park, położony u podnóża wzgórza Suchań. Obok znajduje się zespół stawów i zabudowania dawnego folwarku